Screenplay format: the Greek problem

Φορμά σεναρίου: το ελληνικό πρόβλημα

I write my screenplays using the “Hollywood format.” It is the one I have been taught, by reading screenplays online and screenwriting books, the one we used in film school, the one that makes sense to me more: give or take, one script page equals one minute of screen time.

It is a simple and easy to read format. The font is a clear Courier 12 (Courier New 12, for Greek), in caps or lowercase, depending on the paragraph style. Thus, the slugline (e.g. INT. BAR – NIGHT) is written in capitals, while an action description paragraph in lowercase.

I am used to reading screenplays in this format. I am used to writing in this format. This is the one Hollywood requires. As far as I know, it is the one that has prevailed worldwide.

The Greek problem

It seems, though, that Greek screenwriters find this format’s application very difficult. When someone sends me their screenplay, I usually encounter an improvised format in some random font (usually Times New Roman), with parts of the text “justified,” other parts “centered,” and other initiatives taken, showing not so much indifference as an honest but hopeless struggle to conform to some rules that were never clarified.

I find that the problem has two sides.

On one hand, the problem relates to some institutions which, despite their acknowledged contribution to Greek cinema, don’t seem to give much importance to issue of format*.

On the other hand, many Greek writers, instead of using a specialised screenwriting software, simply use Word, producing arguable results. The fact that the most famous of the screenwriting programs do not support the Greek language makes things even more difficult.

The solution

I think that the script format is an important part of the language used among the people of the film industry. Therefore, we must get to a point of using it immaculately, but without getting stressed about it. How can we do this?

The first thing we need to do is study correct screenplay samples. Today, they are easily found in websites like Simply Scripts, Script Lab, and Drew’s Script-o-rama. Script reading is an essential part of the screenwriter’s profession and knowledge of the right format is the least it offers.

The second thing is finding a way to apply the format on our own work. There is software, out there, like Final Draft or Celtx, programmed to format the screenplay for us. Nevertheless, they are problematic in regard to the Greek language. What are, therefore, the options of the Greek screenwriter?

Word and Open Office

When I first started my research on Greek-supporting screenwriting software, I was disappointed. I ended up making my own template for Open Office and Word, copying attributes and settings from Final Draft and Celtx.

Therefore, a simple solution for you is to do the same. You can even download this template for Word or Open Office files here and use it freely. (Just buy me a beer, when you see me.) The template uses paragraph styles, for each different element (Slugline, Action, Character, Dialogue, etc.)

Nevertheless, there is a problem with using conventional word processors for screenwriting: when the pages start piling up, it becomes extremely difficult to have a general view of the text, on a scene-by-scene scale.

Scrivener

When I started writing the first draft of The Republic, I used Open Office, applying my own template, above. I had accepted the fact that, as a Greek screenwriter, I was forced to use my word processor. It was the best I could do, I thought.

Then, I discovered Scrivener.

Scrivener is an exceptional word processor for several types of text, including plays and screenplays.

Its particularity is the fact that allows non-linear writing. It lets the user write notes and text extracts on index cards, with the option of putting them in order later. This distinction of brainstorming and editing is extremely helpful to the creative process.

In regard to the problem analysed here, Scrivener uses the correct screenplay format and supports the Greek language.

You can find more information on Scrivener, on its webpage: Literature and Latte.

Fade In Pro

While Scrivener is a strong software with surprising qualities, for higher formatting needs, I use Fade In Pro.

Fade In Pro gives the user options like scene numbering or “MOREs” and “CONT’Ds.” Moreover, it allows gimmicks like dual (simultaneous) dialogue, batch export watermarked pdfs, etc.

This software also supports the Greek language.

More about Fade In Pro, on the software’s official website.

Please note that I use both pieces of software back to back. I write in Scrivener, export, and polish the format in Fade In Pro. That said, I am not saying that everyone is required to do so. You can use either program or simply download one of my templates, above, in .doc or .odt.

But, please, do your professional image a favour: stick to the official format.

Have a good writing!

Γράφω τα σενάριά μου χρησιμοποιώντας το λεγόμενο “αμερικανικό φορμά.” Αυτό το φορμά διδάχτηκα, διαβάζοντας σενάρια στο διαδίκτυο και βιβλία σεναριογραφίας, αυτό χρησιμοποιούσαμε στη σχολή κινηματογράφου στην Αγγλία, αυτό βγάζει για μένα το περισσότερο νόημα: μία σελίδα σεναρίου αντιστοιχεί περίπου σε ένα λεπτό ταινίας.

Είναι απλό και ευανάγνωστο. Η γραμματοσειρά είναι η πεντακάθαρη Courier 12 (Courier New 12 για τα ελληνικά), σε κεφαλαία ή μικρά, ανάλογα με το είδος της παραγράφου. Έτσι, ο τίτλος της σκηνής (πχ. ΕΣ. ΜΠΑΡ – ΝΥΧΤΑ, το λεγόμενο slugline, στα αγγλικά) είναι σε κεφαλαία, ενώ η παράγραφος περιγραφής της δράσης σε μικρά.

Σε αυτό το φορμά μπορώ να διαβάσω γρήγορα το σενάριο κάποιου άλλου. Σε αυτό αισθάνομαι άνετα να γράφω. Στο κάτω κάτω, αυτό ζητούν στο Hollywood. Απ’όσο γνωρίζω, έχει επικρατήσει παγκοσμίως.

Το ελληνικό πρόβλημα

Φαίνεται, όμως, ότι οι Έλληνες σεναριογράφοι δυσκολεύονται να το εφαρμόσουν. Αυτό που συχνά αντιμετωπίζω, όταν κάποιος μου στέλνει να διαβάσω το σενάριό του, είναι ένα αρχείο Word, σε αυτοσχέδιο φορμά, με τυχαία γραμματοσειρά (συνήθως Times New Roman), με κάποια μέρη του κειμένου “justified,” με άλλα μέρη κεντραρισμένα, και άλλες πρωτοβουλίες που δείχνουν λιγότερο αδιαφορία και περισσότερο μια τίμια, αλλά απελπισμένη προσπάθεια συμμόρφωσης σε κανόνες που δεν είναι σαφείς.

Νομίζω ότι το πρόβλημα έχει δύο σκέλη.

Το πρώτο σχετίζεται με κάποιους φορείς που, ενώ έχουν αναγνωρισμένη συνεισφορά στο χώρο του ελληνικού κινηματογράφου, δε δίνουν, καθώς φαίνεται, μεγάλη σημασία στο θέμα του φορμά*.

Το δεύτερο σκέλος του προβλήματος έχει να κάνει με το ότι πολλοί Έλληνες σεναριογράφοι, αντί να χρησιμοποιήσουν κάποιο εξειδικευμένο λογισμικό γραφής σεναρίου, καταφεύγουν στο Word, παράγοντας αμφίβολα αποτελέσματα. Το ότι τα γνωστότερα λογισμικά σεναρίου δεν υποστηρίζουν ελληνικά δυσκολεύει την κατάσταση ακόμη περισσότερο.

Η λύση

Θεωρώ ότι το φορμά του σεναρίου είναι μία από τις σημαντικές παραδοχές επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων του κινηματογραφικού χώρου. Για αυτό τον λόγο, οφείλουμε να το εφαρμόζουμε άψογα, χωρίς ωστόσο να είναι κάτι που μας αγχώνει. Πώς μπορεί να γίνει αυτό;

Το πρώτο βήμα που μπορούμε να κάνουμε είναι να μελετήσουμε σωστά υποδείγματα. Αυτό, σήμερα, γίνεται πανεύκολα, μπαίνοντας σε ιστοσελίδες όπως το Simply Scripts, το Script Lab, και το Drew’s Script-o-rama και μελετώντας το φορμά στην πράξη. Η ανάγνωση σεναρίων είναι βασικό τμήμα του επαγγέλματος του σεναριογράφου και η επαφή με το ορθό φορμά είναι το ελάχιστο που προσφέρει.

Το δεύτερο βήμα είναι να βρούμε τρόπο να εφαρμόσουμε το σωστό φορμά στον υπολογιστή μας. Υπάρχουν λογισμικά, όπως το Final Draft ή το Celtx, που είναι προγραμματισμένα να φορμάρουν το σενάριο για μας, όμως έχουν προβληματική συμπεριφορά απέναντι στα ελληνικά. Ποιες είναι, λοιπόν, οι επιλογές του Έλληνα σεναριογράφου;

Word και Open Office

Όταν ξεκίνησα την έρευνά μου για λογισμικά που να υποστηρίζουν ελληνικά, απογοητεύτηκα. Κατέληξα να φτιάξω ένα δικό μου template σεναριογραφίας για το Open Office και το Word, αντιγράφοντας τις προδιαγραφές και τις ρυθμίσεις που έβλεπα στο Final Draft και το Celtx.

Μια πρώτη λύση, λοιπόν, είναι να κάνετε το ίδιο. Μπορείτε, μάλιστα, να κατεβάσετε το template που έχω ήδη φτιάξει για αρχεία Word ή αρχεία Open Office και να το χρησιμοποιήσετε ελεύθερα. (Απλώς κεράστε με μια μπύρα, όπου με συναντήσετε.) Το template χρησιμοποιεί paragraph styles για κάθε στοιχείο. (Δράση, χαρακτήρας, διάλογος, κλπ.)

Ωστόσο, ένα σημαντικό πρόβλημα με το να γράφουμε σενάρια στους κλασικούς επεξεργαστές κειμένου είναι το navigation. Όταν το κείμενο αρχίζει και αυξάνεται σε σελίδες, γίνεται πολύ δύσκολο να έχεις την εποπτεία του, σκηνή προς σκηνή.

Scrivener

Όταν ξεκίνησα το πρώτο draft του Republic, έγραφα στο Open Office, χρησιμοποιώντας την παραπάνω template. Είχα αποδεχτεί το γεγονός ότι, ως Έλληνας σεναριογράφος, ήμουν υποχρεωμένος να χρησιμοποιήσω τον επεξεργαστή κειμένου μου. Ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσα να κάνω, νόμιζα.

Και λίγο αργότερα, ανακάλυψα το Scrivener.

Το Scrivener είναι ένας εξαιρετικός επεξεργαστής διαφόρων ειδών κειμένου, μεταξύ των οποίων σεναρίων και θεατρικών. Η ιδιαιτερότητά του είναι ότι επιτρέπει το μη γραμμικό γράψιμο. Δίνει τη δυνατότητα στον χρήστη να γράφει σημειώσεις και αποσπάσματα κειμένου σε καρτέλες, για να τα επιμεληθεί και να τα βάλει σε τάξη, αργότερα. Αυτή η δυνατότητα διαχωρισμού brainstorming και επιμέλειας βοηθά πολύ τη δημιουργική διαδικασία.

Ως προς το θέμα που μας καίει, ας σημειωθεί ότι το Scrivener χρησιμοποιεί το σωστό φορμά σεναριογραφίας και υποστηρίζει τα ελληνικά 100%.

(Περισσότερες πληροφορίες για τη λογική του Scrivener θα βρείτε στην ιστοσελίδα του, Literature and Latte.)

Fade In Pro

Το Scrivener είναι ένα δυνατό λογισμικό με δυνατότητες που εκπλήσσουν. Ωστόσο, για υψηλές απαιτήσεις φορμαρίσματος, χρησιμοποιώ το Fade In Pro.

Το Fade In Pro δίνει στον χρήστη τη δυνατότητα να αριθμήσει τις σκηνές, καθώς και να προσθέσει τα γνωστά “MORE” και “CONT’D” στα σημεία που η σελιδοποίηση σπάζει μια σκηνή ή μια ατάκα, στοιχεία που χρειάζονται στο σενάριο γυρίσματος (shooting script). Επιπλέον, επιτρέπει και κάποιες τσαχπινιές όπως ταυτόχρονο διάλογο (σπάνιο, αλλά χρήσιμο), δημιουργία .pdf αρχείων με διαφορετικά υδατογραφήματα για κάθε υποψήφιο αναγνώστη, κ.α.

Το λογισμικό αυτό επίσης υποστηρίζει απολύτως τα ελληνικά.

(Πληροφορίες για το Fade In Pro, στην ιστοσελίδα του λογισμικού.)

Ας σημειωθεί ότι εγώ χρησιμοποιώ και τα δύο προγράμματα στη σειρά. Γράφω το κείμενο στο Scrivener και, εξάγοντάς το, το περνάω και για ένα τελικό φορμάρισμα στο Fade In Pro. Δε θεωρώ ότι είναι απαραίτητο να το κάνετε και εσείς έτσι. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα από τα δύο ή απλώς το template που σας δίνω παραπάνω, για Word ή Open Office.

Αλλά, σας παρακαλώ, κάντε μια μεγάλη χάρη στην επαγγελματική σας εικόνα: τηρήστε το επίσημο φορμά.

Καλό γράψιμο!

* When I published this article, I listed some names of such institutions. Although I did not receive any letters of complaint, I decided to remove them, recognising that I was mostly motivated by anger. (Not unjustified: I do believe that official institutions must give the right example.) I do not intend that this article become a “j’accuse,” hence the revision. * Όταν δημοσίευσα το άρθρο, παρέθετα και παραδείγματα των φορέων αυτών. Αν και δεν έλαβα καμία επιστολή διαμαρτυρίας, αποφάσισα να αφαιρέσω τις περιπτώσεις, καθώς αναγνώρισα ότι πίσω από την παράθεσή τους υπήρχε κυρίως δικός μου θυμός. (Όχι αδικαιολόγητος: θεωρώ ότι οι επίσημοι φορείς οφείλουν να δίνουν ορθά παραδείγματα.) Δεν επιθυμώ το άρθρο αυτό να είναι ένα “κατηγορώ,” εξ’ου και η αναθεώρηση.